NGŨ SẮC HỘI CÒN

   

* BÙI VĂN BỒNG

       Rượu cần ngấm chậm lâu say

Để trong giấc ngủ mơ bay về rừng

          Để rồi dải lụa thắt lưng

Cùng em qua suối vui chung Hội Còn(*)

        Trái còn như trái bưởi non

Tua  rua ngũ sắc gió vờn nắng xuân

          Xứ Mường vui suốt mấy tuần

Riêng anh dù chỉ một lần khó quên

     Áo em thổ cẩm thêu ren

Em như hoa núi nở bên suối  ngàn

      Chiều xuân rực nắng cành ban

Hội Còn lưng núi trắng làn mây bông

       Hội còn buổi ấy đang đông

Anh cùng em lại ra sông gọi đò

         Chiều êm vàng nắng đôi bờ

Em làm thao thức mộng mơ sông Đà

        Bao năm đi khắp miền xa

Heo may gợi nhớ mùa hoa xứ Mường.

BVB

TÁO QUÂN BỊ ĐUỔI VỀ

* Bùi Văn Bồng

Một hôm, Táo Quân phàn nàn với tôi:

- Người ta điện thoại di động, rồi máy tính, chát, Email, trực tuyến thoải mái. Mấy ông Táo nhà bên cũng có di động. Mình không có, buồn! 

Tôi nghe vậy cũng mủi lòng, liền ra chợ, mua chiếc điện thoại hàng hiệu Iphone 99X hẳn hoi, làm bằng nhựa cao cấp rất xịn, đem về tặng ông Táo quý mến, tốt bụng, hiền từ trong nhà tôi. Táo khoái, càng hăng hái giúp nhà tôi có những bữa ăn “ấm chân răng”.

Sáng nay, Táo đã ngồi trên lưng cá chép hồng, chợt nhảy xuống chạy vội vào bếp, vì quên cái Iphone. Tôi cười. Táo chữa thẹn: “Dzui quá xá là dzui, quên!”. Hôm nay Nam bộ trời nóng, nắng to suốt ngày. Táo phải vỗ liên tục vào hai cái vây trước để cá chép bay nhanh, kẻo bị nắng làm chép hết ngáp giữa lưng trời, rơi xuống thì nguy. Táo lên gặp Ngọc Hoàng rất sớm.

Mới quá trưa, Táo đã điện về cho tôi, giãi bày cuộc diện kiến Ngọc Hoàng.

Táo rằng: Vào chầu, Ngọc Hoàng hỏi:

- Năm nay, Táo có chuyện gì mới không? Chủ nhà ngươi năm qua làm ăn, sinh sống thế nào?

Táo thưa:

- Dạ ! Năm nay Táo rất nhàn ạ!

- Nhàn à? Là sao?

- Giá cả thị trường tăng vọt, đồng tiền mất giá. Bà chủ bị cháy túi.

- Cháy ! Ai làm cháy?

- Dạ thưa! Đồng chí X, và nhóm lợi ích Y, Z…nhiều nhóm lắm ạ! Hạ giới gọi là sâu, không chỉ một con sâu, mà cả bầy sâu.

              Ngọc Hoàng nghe vậy, đập tay xuống bàn đánh rầm:

- Không được nói đến sâu. Sâu cũng do ta sinh ra... 
          Như thấy bị hố, Ngọc Hoàng vuốt mái tóc ánh màu cước, chép miệng: "Tiên sư chúng nó. Dân là cội rễ là gốc vững cho quốc gia. Dân là chủ, chúng nó chỉ là đầy tớ, phải ráng lo cho dân đầy túi, có của ăn của để. Sao mà chúng nó lại dám làm cháy túi của dân, đến nỗi không có tiền ra chợ" (?!).

Rồi Ngọc Hoàng hỏi:

-  Thế gia đình ông bà chủ ít nấu bếp, họ sống thế nào?

- Dạ ! Ăn liền.

- Cái gì mà ăn liền? Ăn sống à?

- Dạ thưa ! Táo không nói vậy. Là họ toàn dùng mì ăn liền. Chỉ cần cắm điện nấu nước sôi là cả nhà có bữa ăn . Tuy giá điện cũng tăng vọt, nhưng chỉ nấu chút nước pha mì tôm thì cũng đỡ tốn, khỏi dzô bếp.

- Sao lại không nấu bếp? Để Táo bị thất nghiệp à?

- Dạ! Vì gần nửa triệu đồng một bình ga. Họ không dám mua ga nấu nữa ạ! Than, củi nay cũng hiếm và đắt. Ở phố, nhà chật, nấu củi bị ô nhiễm, cũng không tiện. Cả mấy chục năm qua rừng bị lâm tặc móc với kiểm lâm xả láng phá cạn kiệt, các tiệm bán củi cũng dẹp. Than thì nghe nói nước Việt đem bán đổ bán tháo, nay lại phải nhập, cũng đắt đỏ. Ga, xăng dầu, điện, than... cái gì cũng cũng tăng giá vèo vèo.

- Tiên sư chúng nó - Ngọc Hoàng đỏ mặt tía tai, lắc đầu lia lịa – chúng nó điều hành, kiểm tra cái Vĩ Mô, Vi Mô, chỉ đạo cái Vĩ Ruồi, xử lý Vi Hiến thế nào mà đến mức để cho nền kinh tế kiệt quệ vậy!

          Dạ, họ có điều hành đấy ạ! Đó là “điều chuyển" tiền ngân hàng vào túi riêng. Và suốt ngày lo “hành dân” thôi ạ!

          Bỗng nhiên, Ngọc Hoàng mặt tái mét, đứng phắt dậy:

- Về đi! Tưởng chuyện gì? Chuyện đó ta biết hết rồi!  

- Dạ, ban nãy Ngọc Hoàng nổi nóng về những chuyện ngang trái, Ngọc Hoàng hỏi như không biết gì. Bây giờ Ngọc Hoàng nói biết hết, sao hỏi Táo nhiều thế?

- Ơ, cái tay Táo này hỗn, lắm chuyện, dám lục vấn cả ta hả?

- Dạ, con không dám!

- Đã bảo về đi mà! Thôi, khỏi ở hết tuần. Nhà khách chật rồi, vì cho thuê dịch vụ lấy tiền. Nay khó bố trí chỗ. Khỏi đợi đến giao thừa. Cho về sớm đó. Đợi ở đây chỉ có ra vườn hoa mà ngủ ghế đá. Mà cũng chưa chắc có còn ghế, dân khiếu kiện đang đầy lên ở ngoài đó. 
- Nhưng, con…về cũng chẳng làm gì?

- Có, có việc. Nay ông bà chủ nhà của ngươi được thưởng tết, cộng cả nhà được 500.000 đồng, thấy mua hai cân thịt bò, can thịt heo, mấy con cá và rau cỏ rồi. Về lo cái chức danh quản bếp núc của nhà ngươi đi.

- Dạ thưa! …

- Khổ lắm, gì nữa đây?

- Dạ, ông bà chủ của con làm quần quật. Ông chủ là sĩ quan quân đội, bà chủ giáo viên, cậu ấm cô chiêu làm công nhân mà tiền thưởng Tết cộng cả nhà chỉ vậy, trong khi thằng Tập đoàn…thằng Ngân hàng…thằng Tổng công ty…

- Hứ, bày đặt! Làm dân mà cũng đòi gọi “cậu ấm, cô chiêu”, đừng có trưởng giả học làm sang. Cái sang đó là của “một bộ phận không nhỏ” quan quyền, tóm lại là lũ đầy tớ của dân, hiểu chưa? Còn gia chủ của ngươi là “một bộ phận không nhỏ” dân lao động đói nghèo trong xã hội ngày càng nghèo hóa của đất nước nhà ngươi…

Dừng một lúc, chu mồm thở hắt ra, Ngọc Hoàng hỏi:

-  Ban nãy Táo nói gì nhỉ?

                Táo chưa kịp nhắc lại, Ngọc Hoàng đã chém gió:

-  À, ta nhớ ra rồi. Nhà người nói đến Tập đoàn, Tổng công ty, Ngân hàng nhà nước… Biết rồi, nó kêu lỗ, bắt Chính phủ bơm tiền, rồi còn cái khoản cứu hộ cứu nạn giải quyết nợ xấu mấy trăm nghìn tỉ. Thế mà tự chi lương cao chót vót cả gần 100 triệu / tháng. Lại còn thưởng tết cho nhau cả mấy chục triệu, có vị tới vài trăm triệu chứ gì?

- Dạ đúng, quả là Ngọc Hoàng anh minh. Chưa ai báo cáo mà biết hết rồi.

- Cần gì báo cáo. Thời đại bùng nổ thông tin toàn cầu. Thời đại “A Móc’ và công nghệ mạng. Những thứ đó đều phải qua không gian. Mà  không gian do ta quản. Ta thấy tung sóng lên mạng đầy rẫy các thứ chuyện, cái gì cũng rõ rành.

- Vậy, thực trạng nát bét, bi đát đến thế, Ngọc Hoàng tính sao ạ?

- Lại hỗn rồi! Tính với chả toán cái gì? Chúng nó XIN LỖI rồi còn gì?! Nên nhớ, Sách Triết đã dạy: "Xem xét phải khách quan, biện chứng"; kỷ luật nhiều chưa chắc đã hay, phải trên tình đồng chí thương yeu lẫn nhau, giúp nhau cùng tiến bộ…Rồi nữa: Chủ yếu là cảnh báo, cảnh tỉnh, giáo dục, răn đe…Đừng có nói "hòa cả làng", khối thằng sợ đấy!

-         Dạ,  nhưng mà …

Ngọc Hoàng phất tay:

-  Không nói nhiều, về đi, chiều mát rồi, đi chậm kẻo tai nạn giao thông…

Táo về sớm trong ngày. Hổn hển nói: 

- Táo ra cửa, đứng trước thềm đang dùng Iphones nói chuyện với chủ, vậy mà Ngọc Hoàng bắt tắt máy, đuổi về liền để còn tiếp người khác. Ngọc Hoàng còn ném theo Táo câu nói hằn học:

- Hứ, cái thứ làm chức Táo rồi mà cũng ưa khiếu kiện, lý sự. Mặc áo đỏ, cá chép đỏ nữa. Cứ thấy đỏ rực, làm xấu cả bộ mặt nơi Thiên Triều.

Táo thấy tủi thân, chảy nước mắt. Tôi động viên:

- Ngọc Hoàng thì cũng có những lúc lẩn thẩn, muốn mọi người cứ phải hát "cuộc đời vẫn đẹp sao...!". Đã mấy thập niên rồi, ở xứ này đã có "quyền làm chủ" là phải chịu thua thiệt, bởi "bộ phận không nhỏ" đầy tớ ấy cứ trơ mặt nhơn nhơn, tráo trở, lì lợm, không biết xấu hổ. Ngọc Hoàng thì lực bất tòng tâm. Thôi, mới mua thịt và mấy con cá, gọi là cũng có Tết, vào bếp lo phận sự của ngươi đi.
- Dạ, vậy là chủ cũng mua bình ga rồi ạ?
- Tiền đâu mua ga? Bếp lò than bùn! Táo có bị khói đỏ mắt cũng ráng chịu nhé!

BVB

> Bọ Lập cúng Ông Táo

"Con kính lạy ngài Đông Trù Tư Mệnh Táo Phủ Thần Quân.

Tín chủ chúng con là: …Bọ Lập…Ngụ tại: Việt Nam:

            -  Hôm nay là ngày 23 tháng Chạp, tín chủ chúng con thành tâm, sắp sửa hương hoa vật phẩm, xiêm hài áo mũ, kính dâng Tôn thần. Thắp nén tâm hương tín chủ con thành tâm kính bái. Chúng con kính mời ngài Đông Trù Tư Mệnh Táo phủ Thần quân hiển linh trước án thụ hưởng lễ vật.

Phỏng theo lệ cũ, ngài là vị chủ, ngũ tự Gia Thần, soi xét lòng trần, Táo quân chứng giám.

             Trong năm sai phạm, các tội lỗi lầm, cúi xin Tôn thần, gia ân châm chước. Ban lộc ban phước, phù hộ toàn gia, trai gái trẻ già, an ninh khang thái.

                 Dãi tấm lòng thành cúi xin chứng giám.

Vừa rồi nhân sĩ trí thức hạ giới đã có kiến nghị sửa đổi hiến pháp ( tại đây), đến nay đã có 2.178 chữ kí, nhưng xem chừng cũng chỉ là nước đổ đầu vịt.

             *  Vậy xin Táo quân chuyển tới Ngọc Hoàng bốn lời thỉnh nguyện:

                  Một là xin Ngọc Hoàng chỉ thị các cụ nhà con bỏ điều 4 ra ngoài Hiến pháp

                   Hai là xin Ngọc Hoàng chỉ thị các cụ nhà con rằng quân đội chỉ bảo vệ Tổ quốc và nhân dân, không bảo vệ một ai khác

                   Ba là xin Ngọc Hoàng chỉ thị cho các cụ nhà con bỏ sở hữu ( đất đai) toàn dân, chuyển về chế độ đa sở hữu.

                Bốn là xin Ngọc Hoàng chỉ thị các cụ nhà con đổi tên nước thành Việt Nam dân chủ cộng hòa, hoặc tốt nhất là Cộng hòa Việt Nam.

                   Cúi xin Ngọc Hoàng đèn giời soi xét, hỗ trợ chúng con. Nhược bằng các cụ nhà con bất tuân thánh chỉ, xin Ngọc Hoàng cứ thẳng tay nghiêm trị, không nhân văn nhân veo, răn đe răn đeo, cực lắm!

                   Đa tạ Ngọc hoàng!

                 - Phục duy cẩn cáo!".

(NQL - quechoa)

------------------------

> Theo ông Táo, SANG NHẬT CÁI COI !

23 tháng Chạp

Mọi lý thuyết hay  
đều được kiểm nghiệm bằng Thực tế !  

    Từ một đất nước năm 1945 bị chiến tranh tàn phá tan nát, gần như kiệt quệ về kinh tế , sống trên vùng đảo luôn có động đất ..., nước Nhật đã cố gắng đứng lên với lòng yêu nước và những con người cố gắng chăm chỉ làm việc, biết trọng danh dự, liêm sỉ , không ích kỷ , biết thương yêu giúp đỡ lẫn nhau...

 Xã hội tuy chưa hoàn chỉnh, vẫn còn khó khăn ...nhưng đã đem lại an toàn, hạnh phúc cho đa số dân chúng! Nhiều tấm gương cho các nước, kể cả nước văn minh, phát triển như Âu Mỹ ... !

Họ biết tôn trọng quyền dân chủ, biết giáo dục người dân trở thành con người yêu nước, biết sống gương mẫu! Tất cả các cường quốc đã thắng họ ngày trước, nay đều phải kính trọng họ !

1) Cuộc sống ở Nhật rất an toàn!

Hồi còn đi học, tôi đọc sách thấy nói mô hình của xã hội giàu có thanh bình là thời vua Nghiêu vua Thuấn bên Tàu, tiền rơi ngoài đường không có ai thèm nhặt. Lúc đó tôi đã tự hỏi không biết bao giờ và ở đâu mới lại có được một xã hội như vậy. 

Nhật bản là câu trả lời khẳng định cho tôi !

 Ở đây nếu đi tàu mà bạn vô tình quên túi (trong đó có thể có tiền, máy ảnh, điện thoại di động v.v.) trên tàu, bạn chỉ cần báo cho nhân viên nhà ga. Sau đó họ sẽ gọi điện nhắn bạn đến nhận vì thông thường là họ sẽ tìm thấy đồ bạn để quên, dokhông có ai đụng đến nó cả

Một lần chúng tôi đi tàu ra sân bay. Sau khi chúng tôi lên tàu rồi, trong lúc chờ tàu khởi hành, bỗng một nhân viên nhà ga xuất hiện, tay dơ cao một cái túi và nói to đủ để tất cả hành khách đều nghe thấy: “Cái túi này của ai đây?”. Vợ tôi giật mình nhận ra đó chính là túi của mình để quên trên ghế phòng đợi tàu, vội chạy tới nhận, chỉ vài giây trước khi tàu chuyển bánh. 

Một lần khác, vợ tôi đi chợ và đánh rơi ví. Trong ví có tiền, giấy căn cước, chìa khóa nhà, v.v. Hai hôm sau, người gác cửa báo xuống nhận. Người nhặt được ví và mang đến trả tận nơi là một sinh viên. Con trai tôi có lần đi chơi cũng đánh rơi ví trong đó có thẻ học sinh và chìa khoá vào nhà. Mấy hôm sau, những thứ cháu đánh rơi đã được ai đó tìm thấy và gửi đến địa chỉ nhà tôi mà không đề địa chỉ người gửi. Năm 1999 chúng tôi tổ chức một hội thảo quốc tế tại viện nghiên cứu vật lý hóa học Nhật bản (gọi tắt là viện RIKEN) – nơi tôi làm việc từ 1995 tới nay. Một nhà vật lý Italia đại biểu hội nghị, trong khi đi chơi ở Tokyo, đã đánh rơi hộ chiếu của mình. Anh ta hết sức hốt hoảng vì chỉ sau hai ngày anh ta sẽ phải bay về nước. Chúng tôi nói anh cứ yên trí, gọi điện báo cho Đại sứ quán Italia, rồi ngồi chờ. Quả nhiên ngày hôm sau, Đại sứ quán Italia gọi điện nói có người đã nhặt được hộ chiếu của anh và gửi đến Đại sứ quán, anh chỉ việc đến nhận lại hộ chiếu. Anh ta thốt lên:“Thật không thể tin được ”,và đã lên đường về nước đúng như lịch trình.

 Khó có chuyện này ở ngay...
các nước " văn minh ",phát triển  ! như ...

Mặc dù đôi khi đọc báo hay xem TV tôi cũng thấy tin nói về các vụ kẻ trộm đột nhập nhà ở, kẻ cướp cướp nhà băng, kẻ cắp móc túi người say rượu trên các chuyến tàu vắng khách về khuya, nhưng tôi chưa hề bị hoặc chứng kiến bất cứ một vụ ăn cắp vặt nào ở nơi công cộng tại Nhật, kể cả trên những chuyến tàu chật cứng người vào giờ đi làm sáng sớm. Mới đến Nhật người ta có thể lấy làm lạ là mọi người ra đường để đồ đạc của mình rất hớ hênh: ví tiền bỏ túi sau không cài, nhô cả ra ngoài, điện thoại di động nhét túi sau với cả một đám dây trang trí như mời gọi kẻ móc túi, vào tiệm ăn thì vứt túi lên ghế rồi bỏ đấy đi nhà vệ sinh, mà không hề sợ là túi sẽ “bốc hơi” lúc mình vắng mặt. Sau khi đã sống ở Nhật một thời gian, người ta hiểu rằng sẽ không có chuyện gì xảy ra với những “sơ ý” đó, vì xã hội ở đây rất an toàn. Hầu như không có ai động đến sở hữu của người khác. Đi chơi ban đêm mà bị trấn lột là chuyện khó xảy ra ở Tokyo.

Người Nhật không ồn ào, không nói chuyện oang oang hoặc gọi nhau í ới ngoài phố, và tất nhiên là tôn trọng luật đi đường ! Nếu họ chẳng may đụng phải nhau, thì cả hai cùng cúi xuống xin lỗi nhau với một thái độ thực sự thành khẩn. Xe cộ rất nhiều nhưng hầu như không nghe thấy tiếng còi xe hơi. Nếu xe hơi hay xe máy quệt phải nhau thi họ cũng từ tốn giàn xếp hoặc chờ cảnh sát tới. Tôi có lần chứng kiến một xe hơi đi từ hẻm ra đường lớn, chẳng may đụng phải một thanh niên đang phóng xe máy phân khối lớn. May thay anh ta không việc gì, vì nhảy vọt được ra khỏi xe, như trong phim Holywood vậy. Chỉ có xe máy là bẹp. Người lái xe hơi chắc chắn là sai. Ngay cả khi đó, anh thanh niên, trông rất “ngầu”, cũng không hề to tiếng. Cả hai bên để nguyên hiện trường chờ cảnh sát tới giải quyết.

2) Quan chức hành chính và cảnh sát thực sự là các đầy tớ của nhân dân ! Không bao giờ dám vòi vĩnh ,gây khó khăn cho người dân !

Điều 15 trong Hiến pháp của Nhật quy định “tất cả các quan chức và nhân viên hành chính là đầy tớ của toàn thể cộng đồng” [2]. 

 Bộ máy hành chính của Nhật cũng khá cồng kềnh, và mọi việc giấy tờ không phải khi nào cũng nhanh. Tuy nhiên, những quan chức và nhân viên hành chính bao giờ cũng cố gắng giải quyết công việc một cách tốt nhất cho dân, với một thái độ rất lịch sự, niềm nở, kể cả khi “dân” là một cậu bé kém họ hai ba chục tuổi. Nếu không giải quyết được ngay ngày hôm đó, thì họ bao giờ cũng hẹn chính xác ngày có  kết quả, và không bao giờ sai hẹn.

 Họ hiểu rất rõ là họ làm việc để phục vụ nhân dân. Lương của họ là do dân đóng thuế mà có. Họ cần phải biết ơn người dân !

Bất cứ người dân nào cũng có thể phát đơn kiện nếu họ phục vụ kém, và họ sẽ bị thải hồi ngay. Bất lịch sự, cửa quyền, sai hẹn, chứ chưa nói “ăn hối lộ”, là điều xa lạ đối với hệ thống hành chính cơ sở ở đây. 

Không bao giờ có hiện tượng nhân viên hành chính lại dám “lên lớp” cho người dân  !

Con trai tôi có lần thốt lên: “Công an ở Nhật hiền thật, bố nhỉ!”. Đấy là sau cái lần cháu đi chơi đánh mất chìa khoá xe đạp. Vì lúc đó đã muộn, các hiệu chữa xe đạp đã nghỉ, nên cháu phải bê xe đến đồn cảnh sát gần đấy cầu cứu các chú cảnh sát. Họ phải dùng kìm cộng lực cắt khóa để cháu đạp xe về nhà. 

Nói chung, tôi chưa gặp trường hợp nào cảnh sát giao thông chặn người xét hỏi vô cớ giữa đường, huống hồ là hành hung người dân. Họ luôn từ tốn, lịch sự chỉ đường kỹ càng khi được hỏi, vì các đồn cảnh sát thông thường là nơi người đi đường vào hỏi đường. Họ có đầy đủ bản đồ chi tiết của khu vực họ.

 Chuyện cảnh sát tìm cách chặn xe để phạt tiền là chuyện không có ở Nhật. Người lái xe bị phạt nếu họ thật sự phạm luật, gây tai nạn, v.v. Cảnh sát Nhật không được phép dùng vũ khí nóng (như súng) để uy hiếp dân chúng. Trong những cuộc dẹp rối loạn trật tự công cộng, họ chỉ được dùng quá lắm là gậy bằng gỗ.

Không có ai phải đưa...phong bì !

3) Khách hàng thực sự là vua !

Ở Nhật người bán hàng hết sức lễ phép và thực sự chiều chuộng khách hàng, cho dù khách hàng chỉ xem, không mua gì, hoặc giá trị của thứ mua chỉ vài trăm yên (vài USD). Không bao giờ người bán hàng nhận xét, bình phẩm về sự lựa chọn của khách hàng. Sau khi khách hàng mua, trả tiền xong, họ đều gói ghém hết sức cẩn thận trước khi trao hàng cho khách, sau đó chắp hai tay trước bụng cúi chào cung kính, mắt nhìn xuống. Nếu những người bán hàng đó đi mua hàng (đi chợ chẳng hạn), họ cũng là khách hàng như bạn và cũng được những người bán hàng khác phục vụ tử tế như vậy.

Ít lâu sau khi tôi vừa đến Nhật, một lần tôi ghé hiệu Yamano Music - một hiệu bán nhạc cụ nổi tiếng ở khu Ginza – Tokyo. Tại hiệu này có bán các đàn đại dương cầm Yamaha, Steinway, Bechstein giá hàng trăm ngàn US dollars. Nhưng thứ mà tôi mua chỉ là một miếng dạ đỏ để phủ phím đàn piano. Giá miếng dạ đó là 600 yen (khoảng 6 USD). Tôi gọi người bán hàng. Ông ta dạ ran chạy đến. Tôi lại không có tiền lẻ, nên tôi đưa ông ta 10,000 yen (khoảng 100 USD). Ông ta cúi người, hai tay đỡ lấy tờ tiền, nói: “Xin quý khách đợi cho một lát”, sau đó chạy nhanh vào phía trong. Một khoảnh khắc sau, ông ta quay lại, hai tay cầm một cái đĩa sứ nhỏ trên để miếng dạ đã được gói cẩn thận, hóa đơn thanh toán, tiền thừa. Rồi ông ta lại cung kính cúi mình hai tay nâng cái đĩa lên ngang mặt để tôi dễ lấy. Sau đó, ông ta lại cúi rạp xuống một lần nữa, miệng nói to: “Xin cảm tạ quý khách!”

Rất ấn tượng về điều này, tôi kể chuyện đó với một giáo sư Nhật. Ông ta nói: “Đấy là tiêu chuẩn phục vụ thông thường ở đây, nhất là tại các cửa hàng nổi tiếng như Yamano Music. Anh trả tiền và anh có quyền được hưởng sự phục vụ tốt nhất”. 

Sau này tôi thấy đó là trình độ phục vụ rất chuyên nghiệp của xã hội Nhật bản, vượt xa tất cả các nước khác mà tôi đã đến (Việt Nam quê hương tôi, Trung Hoa, Nga Xô, Ấn độ, Pháp, Đức, Hà Lan, Italia, Hy lạp,Canada,Tây Ban Nha, và Hoa kỳ).

Miếng dạ là thứ nhỏ. Bây giờ tôi kể đến thứ to hơn một chút. Cách đây vài năm tôi mua một cái đàn đại dương cầm (grand piano) ghép kỹ thuật số gọi là GranTouch cuả hãng Yamaha, giá ngót nghét 6,000 USD (kể cả ghế ngồi). Sau khi đàn được vận chuyển đến nhà, tôi chơi vài hôm và phát hiện ra một trục trặc nhỏ là khi chơi một hợp âm nhiều nốt, độ vang của một hai nốt thỉnh thoảng bị cắt sớm hơn các nốt khác. Tôi gọi điện phàn nàn với cửa hàng. 

Sau vài hôm, hãng Yamaha cử chuyên gia tới nhà tôi dùng máy để kiểm tra, vì hiện tượng này rất khó phát hiện, và không phải lúc nào cũng xảy ra. Sau khi xác nhận là có trục trặc thật, họ vận chuyển một cái đàn khác, cũng mới tinh đến, để cạnh cái đàn kia để tôi chơi cả hai để so sánh. Sau một hồi đắn đo, tôi đã chọn cái đàn họ mới mang đến. Họ lại vui vẻ đem cái đàn kia đi. Mỗi lần vận chuyển như vậy xe cần trục phải trục cả cái đàn to tướng lơ lửng qua bao-lơn nhà (balcony). Một tốp gồm ba người đàn ông lực lưỡng, và một chuyên gia kỹ thuật cùng làm việc. 

Tôi không phải trả thêm bất cứ một yen nào. Thấy họ lao động vất vả, tôi mời họ uống nước giải khát. Họ lễ phép từ chối với lý do là họ đang làm công vụ.

Vợ tôi luôn cảm kích mỗi khi nhớ lại lần phải nằm bệnh viện nhà nuớc (công) ở Nhật. 

Tất cả mọi người - từ bác sỹ, y tá, hộ lý, đến nhân viên phục vụ, quét dọn - đều rất lịch sự, dịu dàng, quan tâm chăm sóc như thể cả bệnh viện chỉ có mỗi một mình vợ tôi là bệnh nhân vậy, khiến vợ tôi nói: “Mình thật sự cảm thấy mình là một con người với ý nghĩa đầy đủ của nó.” 

Máy móc ở bệnh viện đều rất tối tân. Phần lớn các bác sỹ nói được tiếng Anh. Một số bác sỹ trẻ nói tiếng Anh giỏi. Mấy người bạn Việt Nam khác ở đây, từng vào bệnh viện Nhật, cũng đồng ý với chúng tôi như vậy. 

Đến khi vợ tôi kể chuyện này với một người bạn Nhật, bà này chẳng tỏ vẻ gì là ngạc nhiên cả. Bà ta cho điều đó là tất nhiên. Bà ta bảo: “Người bệnh là người ốm yếu, đầy lo lắng ưu tư, nên bác sỹ, y tá phải có nhiệm vụ làm dịu đi sự băn khoăn đó”. Nghe nói bệnh viện tư nhân phục vụ còn tốt hơn thế.

Chuyện phục vụ tốt trên mặt đất ở Nhật kể không hết. Phục vụ trên trời cũng “siêu” không kém. Ai đã bay Japan Air Lines (JAL) có thể dễ dàng nhận thấy điều đó. Các cô chiêu đãi viên của Nhật bao giờ cũng hết sức nhã nhặn, lịch sự, nói như rót mật vào tai. Có lần tôi đang ngồi trên một chuyến bay của JAL từ Tokyo sang châu Âu, thì một con muỗi từ đâu đó xuất hiện vo ve trước mặt tôi. Tôi đành vỗ hai bàn tay đập chết con muỗi. Ngay lúc đó một cô chiêu đãi viên xinh đẹp tình cờ đi ngang qua nhìn thấy. Cô ta lập tức cúi xuống, miệng mỉm cười, bàn tay trắng muốt xòe ra để … đỡ lấy cái xác con muỗi đem vứt đi.

4) Không ai xâm phạm quyền tự do biểu hiện !

Điều 21 trong Hiến pháp cuả Nhật [2] đảm bảo hoàn toàn không có bất cứ một sự kiểm duyệt nào đối với quyền tự do biểu hiện của mỗi người dân. Vì vậy, ở Nhật không có bất kỳ tổ chức hoặc cá nhân nào có quyền bắt bạn cắt xén sáng tạo của bạn, hoặc ngăn cấm bạn triển lãm hoặc in ấn tác phẩm của mình vì những gì bạn viết hoặc vẽ ra trong tác phẩm của bạn.

 Nếu có tranh chấp liên quan xảy ra, thì cả hai phía: phía muốn kiểm duyệt và phía tác giả hoặc nhà xuất bản đều bình đẳng trước pháp luật, tức là đều có quyền mời luật sư và giải quyết tranh chấp tại tòa án (Như vụ con gái một chính khách kiện một nhà xuất bản đã đăng vụ ly dị của cô ta lên báo gần đây). 

Tiêu chuẩn duy nhất để một bức tranh được treo tại triển lãm tập thể của một hội mỹ thuật nào đó, tại một địa điểm công cộng nào đó như bảo tàng mỹ thuật, gallery, v.v. là nghệ thuật thuần tuý, và chỉ có nghệ thuật mà thôi. Tranh đẹp thì được treo. Tranh xấu (hoặc không đẹp bằng) thì bị loại. Tất nhiên đẹp hay xấu còn tuỳ thuộc vào thẩm mỹ của hội đồng nghệ thuật. Vì thế để giảm tối thiểu sự thiên vị của một vài “ủy viên hội đồng nghệ thuật”, các hội mỹ thuật ở Nhật thường mời tất cả các hội viên (vài trăm người) cùng họp để chọn tranh, bằng cách dơ tay biểu quyết. Tranh nào được nhiều hội viên chọn thì được treo.

5) Hệ thống văn hoá giáo dục và các viện nghiên cứu:

Nhật bản là nước có tỷ lệ người biết đọc biết viết cao nhất thế giới, tới 99% dân số. Người Nhật kể cả tầng lớp lao động ít học cũng hành xử rất có văn hóa. Mọi người nói năng rất lịch sự. Không thấy ai nói tục chửi bậy ở nơi công cộng. 

Trên các phương tiện giao thông công cộng, ngoài phố, rất khó phân biệt người giàu người nghèo, vì ai nấy đều ăn mặc đẹp đẽ, lịch sự như nhau, tuy là không ai giống ai. Những người làm cho các công ty thường mặc “com-lê” đeo “cà-vạt”. Giới trẻ ăn mặc hiện đại, lố lăng hơn, nhưng không hề có ai dám tỏ ý phê bình, chê bai, chứ chưa nói là cấm đoán, dù là với bất cứ lý do gì kể cả “thuần phong mỹ tục”. Ai cũng hiểu đó là quyền tự do cá nhân được hiến pháp tôn trọng tuyệt đối. Một số ít trường không cho phép học sinh trung học nhuộm tóc. Nhiều trường khác không hề ngăn cấm.  Có lần một thày giáo bị bố mẹ một học sinh kiện vì đã bắt con của họ gội sạch mái tóc nhuộm, vì như vậy là vi phạm tự do thân thể của học sinh.

 Trừ một số người “vô gia cư” (homeless) sống thường trực tại công viên Ueno ở trung tâm Tokyo, ngoài phố hầu như không gặp người rách rưới hoặc người ăn xin. Trong quan hệ giao tiếp, người Nhật thường rất nhún nhường, ít khi nói về mình, về gia đình con cái mình. Đặc biệt họ không bao giờ khoe khoang, nhất là khoe giàu, khoe giỏi hơn người khác, vì họ tránh hết sức lòng ghen tị [3]. Họ đánh giá cao tình hữu nghị lâu dài. Sau khi họ đã tin tưởng bạn, họ giúp đỡ bạn vô điều kiện.

Nói chung học sinh Nhật rất tôn trọng thầy cô giáo và các học sinh lớp trên. Hệ thống tiểu học của Nhật khá nhẹ nhàng, học như chơi. Lên trung học thì bắt đầu căng hơn vì phải học để thi vào các trường cao học (cấp 3) tốt thì mới có cơ may thi được vào các trường đại học tốt. Tốt nghiệp các trường đại học danh tiếng (như ĐHTH Tokyo, ĐHTH Waseda, v.v.) thì khả năng tìm được việc làm ở các công ty tốt sẽ lớn hơn. Vì thế học sinh Nhật cũng “học thêm” ở các trung tâm luyện thi bên ngoài. Nhưng những thầy dạy ở các trung tâm “học thêm” đó tuyệt đối không được dạy tại các trường học chính quy. Hoàn toàn không có việc một thầy (cô) giáo sáng dạy chính khóa, chiều lại dạy “thêm” cho chính học sinh lớp mình. 

Giáo giới được xã hội rất tôn trọng, và được trả lương khá cao, tăng lương định kỳ, và được tiền thưởng hàng năm bằng 5 tháng lương. Lương một giáo viên độc thân 23 – 24 tuổi mới vào nghề là khoảng 3 triệu yen (27 ngàn USD) mỗi năm. Một giáo viên 40 tuổi có một vợ và 2 con hưởng lương khoảng 5.5 triệu yen (50 ngàn USD) mỗi năm, tương đương lương phó giáo sư đại học (không quá 35 tuổi) khoảng 5 triệu yên (45 ngàn USD) mỗi năm [4].

Sách vở, thiết bị phục vụ cho việc học ở Nhật rất đẹp, hiện đại và đầy đủ. Lớp học thường được trang bị các phương tiện nghe nhìn như TV, video, v.v. Đặc biệt các môn ngoại khóa rất đa dạng. Tất cả học sinh từ trung học trở lên đều tham gia hoạt động ngoại khóa tại các câu lạc bộ khác nhau (âm nhạc, hội họa, thể thao: bóng đá, bóng chuyền, bóng rổ, bóng chầy, tennis, badminton, bơi, judo, karate, aikido, kiếm thuật, bắn cung, v.v.). Tất cả đều được trang bị rất chuyên nghiệp và luyện tập hàng ngày (Người Nhật đã làm gì thì thích làm rất “chuyên nghiệp”, ít nhất là về trang bị dụng cụ.).

Khá nhiều trẻ con Nhật được bố mẹ cho học nhạc, tuy không phải tất cả theo được đến cùng. Nhiều gia đình có đàn piano đứng (upright piano), thậm chí đàn grand piano (đại dương cầm). Hãng Yamaha có một mạng lưới dạy âm nhạc trên toàn nước Nhật. Các cô giáo đều tốt nghiệp đại học âm nhạc, tài nghệ cao, trình độ sư phạm rất giỏi, và không bao giờ quát mắng học trò. Một cô giáo piano, khi giảng cho học sinh phải chơi không rung cổ tay, đã để một cục tẩy lên cổ tay mình rồi chạy ngón mà cục tẩy vẫn nằm trên cổ tay cô, không rơi xuống đất (!) Học sinh học piano đến giờ lên lớp bao giờ cũng được chơi đại dương cầm Yamaha. Nhiều người khi vào đại học đã học 10 -12 năm piano, sau đó lại tiếp tục học thêm, tuy không trở thành nhạc sỹ chuyên nghiệp. Vì thế trình độ âm nhạc nghiệp dư của người Nhật khá cao. Các kinh điển của các nhà soạn nhạc cổ điển như Bach, Mozart, Beethoven, Mendelssohn, Chopin, Listz, các nhạc sỹ nghiệp dư này đều chơi như “cháo” cả. Ở Tokyo có nhiều phòng hoà nhạc cho các nhạc sỹ nghiệp dư biểu diễn không mất tiền, hoặc phải trả rất ít tiền, nhưng nhạc cụ bao giờ cũng là hạng đầu bảng như Steinway hoặc Yamaha concert grand piano.

 Tất nhiên, không phải xin phép bất cứ một cơ quan văn hoá nào để trình diễn ca nhạc. Mọi việc đều do ca sĩ, nhạc công và chủ phòng hòa nhạc quyết định.

Các viện nghiên cứu quốc gia lớn của Nhật thường giầu có hơn các trường đại học. Ví dụ là viện RIKEN đã nói ở trên. Đây là một viện nghiên cứu hàng đầu trên thế giới. Viện này có khoảng 5,500 người làm việc, trong đó chỉ có khoảng 700 nhân viên hành chính phục vụ các nhà nghiên cứu. Viện có 5 cơ sở đóng tại Wako (ngoại ô Tokyo), Tsukuba, Harima, Yokohama, và Kobe. Kinh phí nghiên cứu của viện hàng năm, chủ yếu do Nhà nước cấp, vào khoảng 80 – 85 tỷ yên (ngót ngét 800 triệu USD), tức là trung bình chi phí cho mỗi đầu người làm việc tại RIKEN là khoảng 150 ngàn USD mỗi năm [5].

Khối cán bộ hành chính của RIKEN làm việc đúng như “các đầy tớ của các nhà khoa học”. Ở đây không hề có chuyện phòng “Tổ chức cán bộ” hay vụ “Hợp tác quốc tế” “tác oai” các cán bộ nghiên cứu !

Các nữ thư ký đều hiểu rất rõ vị trí và chức năng của mình. Một số người trong số họ cũng đã từng tu nghiệp ở Anh, Hoa Kỳ, nói tiếng Anh như người Anh người Mỹ. Họ luôn luôn niềm nở, rất lịch sự, khiêm tốn, và rất thành thạo trong công việc của mình. Mỗi lần tôi đi công tác nước ngoài (dự hội nghị quốc tế, hợp tác nghiên cứu), bất kể đó là Hoa kỳ, châu Âu, Trung quốc, hay Việt Nam v.v., tôi chỉ phải làm hai động tác. Đầu tiên là thông báo cho giám đốc của laboratory của tôi. Sau khi giám đốc đồng ý (thường là bằng miệng), tôi phải điền vào một trang A4 in sẵn hành trình, thời gian công tác của tôi, kèm theo một dự báo giá vé máy bay của hãng du lịch. Tất cả mọi việc còn lại là công việc của cô thư ký và bộ phận tài chính của viện. Họ sẽ tính tiền công tác phí chi cho tôi (gồm chi phí ăn, ở, đi lại) cộng với tiền vé máy bay. Sau đó toàn bộ số tiền đó sẽ được viện tự động chuyển tới tài khoản cá nhân của tôi tại ngân hàng, trước khi tôi đi công tác. Sau khi đi công tác về, nếu có những khoản chi tiêu khác liên quan tới công việc, viện sẽ thanh toán nốt theo biên lai. Trong 9 năm trời làm việc ở RIKEN tôi chưa bao giờ thấy họ chậm trễ trong việc chi trả đó. RIKEN quan niệm rằng việc một cán bộ khoa học của RIKEN được mời dự hội nghị quốc tế, hoặc hợp tác quốc tế, là một cơ hội để phát triển khoa học nói chung, đồng thời đem lại lợi ích, danh giá cho RIKEN nói riêng trong cộng đồng quốc tế. Quà cáp biếu xén sau khi đi công tác về là điều “bất ngờ”, không chờ đợi, và không phải thông lệ ở đây, ngoại trừ đó là ý thích của cá nhân người đi công tác. Và cũng không phải vì thế mà người đó được đối xử tốt hơn hoặc tồi hơn so với người khác. Một xã hội cho dù có văn minh đến đâu cũng có cả mặt tốt lẫn mặt xấu. Bài này chỉ liệt kê một số mặt tốt của xã hội Nhật bản.

Một anh bạn Việt Nam mới sang Nhật cùng vợ và con trai học lớp 1. Tôi hỏi cháu: “Cháu thấy trường Nhật khác với trường Việt Nam thế nào?” Cháu trả lời: “Ở trường Nhật cháu cảm thấy được nói năng tự do thoải mái.” Tôi nhớ lại câu chuyện không lấy gì làm vui của chính con trai mình. Cháu nói với tôi là cháu đã nói dối lần đầu tiên khi cháu học lớp 1 ở Hà Nội. Hôm đó cô giáo quát: “Ai quên mang lọ mực để tay lên bàn”. Các bạn để tay lên bàn đều lãnh một vụt thước kẻ của cô vào tay rất đau. Con tôi cũng quên mực, nhưng không muốn ăn vụt, nên cháu đã nói dối: “Thưa cô, sáng nay lúc em chuẩn bị lọ mực đi học, mẹ em đã đánh đổ mất !”. Cháu được cô tha. Dạy dỗ dựa trên sự sợ hãi không cảm hóa được con người mà chỉ làm con người trở nên dối trá, thủ đoạn.

Không thể xây dựng một xã hội tự do, văn minh, hạnh phúc dựa trên sự sợ hãi của người dân  ! Đó là quan niệm ấu trĩ thời phong kiến lạc hậu !
 Có lẽ người Nhật hiểu rất rõ điều đó khi xây dựng xã hội của họ.

Nguyễn An Hùng

(Nhận từ E.Mail - Mai Thục)

Nhịp sống và hoàn cảnh sống

Ngày 23/1, tại TP.HCM, Tạp chí Người Làm Báo phối hợp với Tạp chí Nhiếp ảnh tổ chức trao giải cuộc thi ảnh báo chí “Đất nước – Nhịp sống hôm nay”.

Góp đá xây Trường Sa của tác giả Nguyễn Hữu Hồng

Cái chữ đối với những em nhỏ dân tộc Sila

Hạnh phúc bên lò gốm của tác giả Vũ Tiến Chương

Âm vang Hoàng Sa của tác giả Nguyễn Tấn Khâm

(Đức Toàn)

http://vietnamnet.vn/vn/ban-doc-phap-luat/106773/ngam-nhung-buc-anh-dep-nhat-ve-dat-nuoc---nhip-song-hom-nay.html

Quê hương bình yên của tác giả Vũ Ngọc Hoàng

Gánh củi về nhà

Mùa trái miệt vườn sông Cửu Long

(NH st trên internet)

<Theo NLG>

------------------

CẢNH NGHÈO (!) - [ Một trong những tiêu chí của Triển lãm là "Mừng Đảng, mừng xuân", không biết với những cảnh này thì mừng cái gì? Và, những tấm ảnh tả thực này không có trưng bày trong triển lãm! ]

‘Táo Quân 2013’ vẫn lên sóng và ra đĩa

Sau 3 lần sửa lại và cắt bỏ những đoạn dung tục, ‘Gặp nhau cuối năm’ đã nhận được ‘thẻ xanh’ từ Cục Nghệ thuật biểu diễn và sẽ xuất hiện đúng hẹn trên VTV3 vào tối 29 Tết (9/2). Ông Nguyễn Thành Nhân, Trưởng phòng cấp phép của Cục Nghệ thuật biểu diễn, cho biết: “Sau khi VFC chỉnh sửa lại ba lần và cắt toàn bộ những đoạn hài tục tĩu, chuyện ‘Đẩu pín’, phẫu thuật chuyển giới, chúng tôi quyết định cấp giấy phép cho Táo quân 2013. Cục đã yêu cầu sửa rất nghiêm và VFC cũng hợp tác. Chúng tôi cũng tạo điều kiện để đem tới một món ăn tinh thần vui vẻ cho người dân trong những ngày cuối năm”. Một số cảnh nhạy cảm của "Cô Đẩu" Công Lý bị cắt bỏ khi lên truyền hình và ra đĩa. Ảnh: Anh Tuấn. Chiều 1/2, Hội đồng thẩm định nghệ thuật của Cục nghệ thuật biểu diễn chỉ ra một vài mặt hạn chế trong Táo quân năm nay và những đoạn cần cắt bỏ, trong đó có phần đùa cợt về chuyện giới tính, phẫu thuật giữa Nam Tào - Bắc Đẩu hay những tư thế, động tác có phần nhạy cảm của “cô Đẩu”. Khán giả truyền hình cũng như những người xem qua đĩa sẽ không phải thưởng thức những trường đoạn hài thô này. Đạo diễn Đỗ Thanh Hải cho biết tới chiều thứ hai (4/2), ban lãnh đạo chương trình mới có cuộc họp để nhận quyết định và giấy cấp phép chính thức cho Táo quân 2013. Theo trung tâm phát hành băng đĩa, vì thứ hai mới có giấy phép nên các DVD của Táo quân 2013 vẫn đang trong quá trình sản xuất, chờ đợi và dự kiến tới giữa tuần tới mới bán chính thức trên thị trường. Táo quân 2013 sẽ gồm 2 đĩa và có độ dài khoảng 3 tiếng.

Đĩa "Táo quân 2013" dự kiến sẽ xuất hiện trên các kệ đĩa trong cả nước từ thứ năm (7/2). Ảnh: VFC.

Việc Táo quân 2013 được cấp phép phát hành và lên sóng là một tin vui với nhiều người bởi từ nhiều năm nay, chương trình này vẫn là một món ăn tinh thần, đem lại nhiều tiếng cười và những suy ngẫm sâu sắc cho người dân vào mỗi đêm Giao thừa. Sau khi chỉnh sửa, Gặp nhau cuối năm hứa hẹn sẽ chỉn chu hơn, kỹ lưỡng hơn và không có những đoạn phản cảm khi chiếu trên truyền hình hay trong băng đĩa.

Sự việc xảy ra từ chiều 30/1, Cục Nghệ thuật Biểu diễn, trực thuộc Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch, ra công văn yêu cầu Trung tâm Sản xuất phim truyền hình (VFC) - Đài Truyền hình Việt Nam giải trình về các vấn đề liên quan đến chương trình Táo quân 2013. Theo đó, các buổi ghi hình Táo quân tại Cung Hữu nghị Hà Nội trong 3 ngày từ 25 đến 27/11 đã diễn ra mà không qua thẩm định hay cấp phép và chứa nhiều nội dung không phù hợp với thuần phong mỹ tục. Sau khi nhận văn bản giải trình, VFC và Cục Nghệ thuật biểu diễn đã phối hợp chỉnh sửa lại chương trình sao cho phù hợp nhất trước khi đến tay khán giả.

Gặp nhau cuối năm - Táo quân là chương trình hài được chờ đợi nhất trong năm, do VFC sản xuất, ra đời từ 2003. Chương trình năm nay có sự tham gia của những danh hài quen thuộc của miền Bắc như Quốc Khánh, Quang Thắng, Xuân Bắc, Công Lý, Vân Dung, Minh Hằng, Chí Trung, Thành Trung… Táo quân 2013 dự kiến phát sóng trên truyền hình vào 20h đêm Giao thừa (9/2).

Nguyên Minh (VnEx)

---------------------------------

CÚNG ÔNG TÁO

Theo tục lệ cổ truyền, người Việt tin rằng, hàng năm, cứ đến ngày 23 tháng Chạp âm lịch, Táo Quân lại cưỡi cá chép bay về trời để trình báo mọi việc xảy ra trong gia đình với Ngọc Hoàng. Cho đến đêm Giao thừa Táo Quân mới trở lại trần gian để tiếp tục công việc coi sóc bếp lửa của mình.

Vị Táo Quân quanh năm ở trong bếp nên biết hết mọi chuyện hay dở tốt xấu của mọi người, cho nên để Vua Bếp “phù trợ” cho mình được nhiều điều may mắn trong năm mới, người ta thường làm lễ tiễn đưa Ông Táo về chầu Ngọc Hoàng rất trọng thể.

Người ta thường mua hai mũ Ông Táo có hai cánh chuồn và một mũ dành cho Táo Bà không có cánh chuồn, ba cái áo bằng giấy cùng một con cá chép (còn sống hoặc bằng giấy, hoặc cũng có thể dùng loại vàng mã gọi là “cò bay ngựa chạy”) để làm phương tiện cho “Vua Bếp” lên chầu trời.

Ông Táo sẽ tâu với Ngọc Hoàng về việc làm ăn, cư xử của mỗi gia đình dưới hạ giới. Lễ cúng thường diễn ra trước 12h trưa, sau khi cúng xong, người ta sẽ hóa vàng đồ lễ, nếu có cá sống thì sẽ đem thả xuống sông, hồ, biển hay giếng nước, tùy theo khu vực họ sinh sống.

Lễ vật:

Mâm cỗ mặn, bánh kẹo, trầu cau, rượu. Hương, đèn nến, lọ hoa tươi, đĩa ngũ quả tươi. Ba bộ mũ áo, hia hài Táo Quân cùng tiền vàng. Ba con cá chép sống.

Sau khi bày lễ, thắp hương và khấn vái xong, đợi hương tàn lại thắp thêm một tuần hương nữa, lễ tạ rồi hóa vàng mã và thả cá chép ra ao, hồ, sông, suối… để thả cá chở ông Táo lên chầu Trời.

Bài khấn:

Con kính lạy ngài Đông Trù Tư Mệnh Táo Phủ Thần Quân.
Tín chủ chúng con là: …………Ngụ tại: ………………………….

Hôm nay là ngày 23 tháng Chạp, tín chủ chúng con thành tâm, sắp sửa hương hoa vật phẩm, xiêm hài áo mũ, kính dâng Tôn thần. Thắp nén tâm hương tín chủ con thành tâm kính bái. Chúng con kính mời ngài Đông Trù Tư Mệnh Táo phủ Thần quân hiển linh trước án thụ hưởng lễ vật.

Phỏng theo lệ cũ, ngài là vị chủ, ngũ tự Gia Thần, soi xét lòng trần, Táo quân chứng giám.

Trong năm sai phạm, các tội lỗi lầm, cúi xin Tôn thần, gia ân châm chước. Ban lộc ban phước, phù hộ toàn gia, trai gái trẻ già, an ninh khang thái.

Dãi tấm lòng thành cúi xin chứng giám.

- Phục duy cẩn cáo!

Nguồn: Phong Thủy tổng hợp

Truyền thuyết về Táo Quân

Trong tín ngưỡng dân gian Việt Nam, Táo quân có nguồn gốc từ ba vị thần Thổ Công, Thổ Địa, Thổ Kỳ của Lão giáo Trung Quốc nhưng được Việt hóa thành huyền tích "2 ông 1 bà" - vị thần Đất, vị thần Nhà, vị thần Bếp núc. Tuy vậy người dân vẫn quen gọi chung là Táo Quân hoặc Ông Táo.
Ở Việt Nam, sự tích Táo Quân được truyền khẩu, rồi ghi chép, do đó có những sự khác nhau về tình tiết, nội dung chính được tóm tắt như sau:
Trọng Cao có vợ là Thị Nhi ăn ở với nhau đã lâu mà không con, nên sinh ra buồn phiền, hay cãi cọ nhau. Một hôm, Trọng Cao giận quá, đánh vợ. Thị Nhi bỏ nhà ra đi sau đó gặp và bằng lòng làm vợ Phạm Lang. Khi Trọng Cao hết giận vợ, nghĩ lại mình cũng có lỗi nên đi tìm vợ. Khi đi tìm vì tiền bạc đem theo đều tiêu hết nên Trọng Cao đành phải đi ăn xin.
Khi Trọng Cao đến ăn xin nhà Thị Nhi, thì hai bên nhận ra nhau. Thị Nhi rước Trọng Cao vào nhà, hai người kể chuyện và Thị Nhi tỏ lòng ân hận vì đã trót lấy Phạm Lang làm chồng.
Phạm Lang trở về nhà, sợ chồng bắt gặp Trọng Cao nơi đây thì khó giải thích, nên Thị Nhi bảo Trọng Cao ẩn trong đống rơm ngoài vườn. Phạm Lang về nhà liền ra đốt đống rơm để lấy tro bón ruộng. Trọng Cao không dám chui ra nên bị chết thiêu. Thị Nhi trong nhà chạy ra thấy Trọng Cao đã chết bởi sự sắp đặt của mình nên nhào vào đống rơm đang cháy để chết theo.
Phạm Lang gặp tình cảnh quá bất ngờ, thấy vợ chết không biết tính sao, liền nhảy vào đống rơm đang cháy để chết theo vợ.
Linh hồn của ba vị được đưa lên Thượng Đế. Thượng Đế thấy ba người đều có nghĩa, nên sắc phong cho làm Táo Quân, gọi chung là: Định Phúc Táo Quân, nhưng mỗi người giữ một việc:

- Phạm Lang làm Thổ Công, trông coi việc bếp. Danh hiệu: Đông Trù Tư Mệnh Táo Phủ Thần Quân

- Trọng Cao làm Thổ Địa, trông coi việc nhà cửa. Danh hiệu: Thổ Địa Long Mạch Tôn Thần
- Thị Nhi làm Thổ Kỳ, trông coi việc chợ búa. Danh hiệu: Ngũ Phương Ngũ Thổ Phúc Đức Chánh Thần.
Truyền thuyết này thể hiện rất đậm nét trong sinh hoạt của người Việt. Trong bếp ngày xưa, thường có ba "ông đầu rau" - tức là ba hòn đất nặn dùng để kê nồi xanh đun bếp, trong đó hai hòn nhỏ hơn hòn thứ ba. Và nhân dân có tục lệ thờ "hai ông một bà", ngày 23 tháng Chạp hàng năm làm "lễ Táo quân", "Tết ông Công ông Táo", "tiễn ông Táo lên chầu Trời"... Đây rất có thể là ảnh hưởng của phong tục thờ thần lửa - một phong tục có từ lâu đời của nhiều dân tộc, tuy nhiên cách thể hiện ở mỗi nước một khác. Ví như ở Trung Quốc, từ thời cổ đại, Táo quân (còn được gọi là "Táo thần", "Táo vương", "ông Táo") đã được coi là một trong bảy vị thần đất được toàn dân cúng lễ. Nhưng nguồn gốc của Táo quân thì không nhất quán. Theo sách Hoài Nam Tử, Viêm Đế (tức Thần Nông) mang lửa đến cho dân nên khi chết được thờ làm thần bếp. Sách Lã Thị Xuân Thu lại coi Chúc Dung mới là thần quản lý lửa (do Viêm Đế mang tới) nên khi chết người dân thờ làm thần lửa. Còn sách Tây Dương tạp trở thì kể: thần lửa trông như một cô gái đẹp, tên là Ổi hay Trương Đan, tên chữ là Tử Quách, những ngày không trăng thường lên trời tâu về việc người nào có lỗi...
Chuyện truyền miệng của người Trung Quốc lại cho rằng trước kia mỗi tháng vua bếp lên trời một lần vào ngày tối (ngày cuối tháng âm lịch) để báo cáo về từng người trong mỗi gia đình (nhất là về những người đàn bà làm điều xấu); sau này, mỗi năm vua chỉ lên trời một lần vào ngày 23 hoặc 24 tháng Chạp. Đến ngày ấy, người Trung Quốc bày bàn thờ gần bếp, cúng vua bếp bằng thịt, cá, rượu nếp, bánh kẹo; đặc biệt có thêm cả nước và cỏ khô (cho ngựa của vua bếp "ăn" để bay và chở vua lên trời - khác với Táo quân của ta thì cưỡi cá chép lên trời).

Tại sao ông Táo lại cưỡi cá chép về trời mà không phải các con vật khác?
Phong tục của người Việt, ngày 23 tháng chạp, nhà nào cũng tiễn ông Táo lên chầu trời. Trên bàn thờ có ba chiếc mũ mới bằng giấy: một màu vàng ở giữa, hai màu đen ở hai bên - tức hai ông, một bà - không có cỗ mặn, chỉ cúng hương hoa, sau có 3 con cá chép đang bơi trong chậu thau. 3 con cá chép có ý nghĩa làm "ngựa" để Táo quân lên chầu trời. Sau khi cúng mũ được đốt và cá chép được mang ra thả ở ao, hồ, sông...

Tết Táo quân vào ngày 23 tháng Chạp - người ta coi đây là ngày "vua bếp" lên chầu Trời để tâu lại việc bếp núc, làm ăn, cư xử của gia đình trong năm qua.

Sớm ngày 23 Tết, các bà nội trợ của mỗi gia đình đã xách túi ra chợ chuẩn bị cho mâm cỗ cúng Táo quân. Một thứ không thể thiếu trong buổi đi chợ là cá chép.

Cá Chép Vàng hay còn gọi là (Cá Chép Tiên) là một loài động vật sống ở trên Thiên Đình, hồi trước sống trên trời, do phạm phải lỗi, nên bị Thượng Đế đày xuống trần gian để tu hành để chuộc lại tội lỗi của mình gây ra. Sau khi tu hành có chính quả, thì cá Chép sẽ hóa thân thành rồng và bay lên Trời. Còn Ông Táo là do Thượng Đế phái xuống trần tục để theo dõi loài người, xem ai là người Thiện, người Ác.

Sau đó Ông Táo bay về Thiên Đình để tâu lên Thượng Đế những việc ở dưới trần gian Nhưng mà muốn bay lên Trời, thì Ông Táo phải nhờ đến cá Chép mới lên được.

Làm lễ cúng ông Công ông Táo tùy nếp từng nhà nhưng mâm cúng thường bao gồm:

- "Phục trang" của ông Công ông Táo.
- Ba con cá chép vàng (loại nhỏ để cúng), nhớ để vào cái bình cao cao kẻo cá nhảy ra ngoài. Tuy nhiên có nhà không cần cá sống vì đã có cá chép giấy thường bán kèm trong túi "phục trang". Nhà nào gần ao hồ, sông suối thì nên mua cá sống, cúng xong thì đem thả (nếu nhà có trẻ con, cho các cháu đi thả cá và giảng giải cho các cháu biết phong tục thì rất hay). Thả cá xong, xin nhớ đừng vứt túi ni-lông xuống sông hồ kẻo coi như là không những không được phúc phóng sinh mà còn bị vướng vào nghiệp sát sinh.
- Thịt lợn luộc: 1 miếng, thịt vai gáy. Nên đi chợ sớm mua thì được thịt tươi ngon
- Một món canh: canh măng với xương.

- Một món xào có rau.
- Một đĩa muối.
- Hoa quả vàng mã.
*Lập riêng bàn thờ cúng tiễn Táo Quân ở khu vực nhà bếp.

VĂN KHẤN LỄ ÔNG TÁO CHẦU TRỜI

Nam Mô A Di Đà Phật!

Kính lạy Ngài Đông Trù Tư Mệnh Táo Phủ Thần Quân !

Tín chủ con là:.............

Ngụ tại:.......................
Nhằm ngày 23 tháng Chạp, tín chủ chúng con thành tâm, sửa biện hương hoa phẩm vật, xiêm hài áo mũ, nghi lễ cung trần, dâng lên trước án, dâng hiến Tôn Thần, đốt nén tâm hương dốc lòng bái thỉnh.
Chúng con kính mời:
Ngài Đông Trù Tư Mệnh Táo Phủ Thần Quân giáng lâm trước án thụ hưởng lễ vật. Phỏng theo lệ cũ, Ngài là vị chủ, Ngũ Tự Gia Thần, soi xét lòng trần, Táo Quân chứng giám.
Trong năm sai phạm, các tội lỗi lầm, cúi xin Tôn Thần, gia ân châm chước. Ban lộc ban phước, phù hộ toàn gia, trai gái trẻ già, an ninh khang thái.
Giãi tấm lòng thành, cúi xin chứng giám.

Cẩn cáo.

Nguyễn Xuân Diện sưu tầm.

-----------------------

Ghi chú:

Thưa chưa vị,

1. Nếu chư vị vẫn muốn đặt bàn thờ Ông Táo ở khu vực bàn thờ gia tiên thì cũng được, nhưng phải làm thành một mâm riêng, phân biệt mâm cúng gia tiên.
2. Sau ngày 23 tháng Chạp, thì các gia đình có thể tiến hành dọn bàn thờ (quét, đánh bóng các đồ thờ bằng đồng, lau rửa bát hương...), tỉa chân hương, hoặc thậm chí bỏ hết chân hương cũ. Nếu thay bát hương hoặc bàn thờ, xin đem đốt hoặc thả xuống sông lớn.
3. Ngày tiễn ông Táo, nhà nhà đều cúng bái, đốt hương, hóa mã...vậy xin bà con hết sức cảnh giác để tránh hỏa hoạn cho nhà mình và nhà hàng xóm. Vàng hương khi đốt xong, cần gom lại cho sạch sẽ, đảm bảo vệ sinh cho môi trường.

4. Nếu nhà có trẻ con, nên giảng giải cho các cháu bé hiểu biết về phong tục cúng ông Táo.

* Bài này đáng lẽ để vào ngày 23 tháng Chạp mới đăng, nhưng có bác cứ đề nghị đăng trước để còn biết sự tích và mua sắm lễ vật, in bài văn khấn ra để đọc, nên cứ đăng vào hôm nay.

----------------------------------------------/